Câu trả lời nhanh: Với giày bị mốc, hãy đưa giày ra nơi thoáng khí, dùng bàn chải khô loại bỏ lớp mốc bề mặt rồi xử lý theo chất liệu. Da trơn có thể lau bằng khăn ẩm và dung dịch làm sạch dịu nhẹ; da lộn cần bàn chải chuyên dụng và hạn chế nước; giày vải, lưới có thể giặt nhẹ nếu nhãn sản phẩm cho phép. Không phơi dưới nắng gắt, sấy nóng hoặc ngâm toàn bộ giày vì nhiệt và độ ẩm còn lại có thể làm hỏng vật liệu, keo dán và form giày.
Làm gì trước khi vệ sinh giày bị mốc?
Tách đôi giày bị mốc khỏi những đôi khác để hạn chế bào tử nấm phát tán. Nếu có thể, hãy vệ sinh ở nơi thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang, đặc biệt khi lớp mốc dày hoặc bạn nhạy cảm với bụi, nấm mốc. Không chà mạnh trong phòng kín và không dùng máy hút bụi gia đình nếu chưa có bộ lọc phù hợp.
Tháo dây giày, lót giày và các phụ kiện rời. Khi giày đang khô, dùng bàn chải mềm hoặc khăn khô lấy lớp mốc trên bề mặt. Sau đó kiểm tra nhãn chăm sóc hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất: một số mẫu không được giặt nước, ngâm hoặc dùng chất tẩy. Nếu mốc ăn sâu, xuất hiện ở nhiều vị trí, có mùi dai dẳng sau khi làm sạch, hoặc vật liệu đã mục và bong keo, việc thay mới có thể an toàn và thực tế hơn.
Cách xử lý mốc trên giày da trơn
Với da tự nhiên, không nên ngâm giày trong nước. Sau khi chải khô, dùng khăn mềm hơi ẩm lau từng vùng nhỏ. Có thể dùng dung dịch vệ sinh dành riêng cho da hoặc một lượng rất nhỏ xà phòng dịu nhẹ pha loãng; trước tiên, thử ở khu vực khuất để kiểm tra hiện tượng đổi màu.
Lau lại bằng khăn sạch hơi ẩm, sau đó nhét giấy trắng không in mực để giữ form và hút ẩm. Để giày khô tự nhiên ở nơi mát, có gió, tránh lò sưởi, máy sấy và ánh nắng trực tiếp. Khi bề mặt đã khô hoàn toàn, dùng kem dưỡng hoặc chất bảo dưỡng phù hợp với loại da. Không bôi sản phẩm dưỡng lên lớp mốc chưa được loại bỏ vì có thể giữ ẩm và khiến mốc quay lại.
Cách xử lý mốc trên da lộn và nubuck
Da lộn, nubuck nhạy với nước hơn da trơn. Dùng bàn chải chuyên dụng chải nhẹ theo một hướng để loại bỏ mốc khô và khôi phục bề mặt sợi. Không chà bằng bàn chải cứng, không dùng khăn ướt lau lan rộng và không tự ý dùng cồn, thuốc tẩy hoặc dung dịch tẩy rửa mạnh.
Nếu cần xử lý vết bẩn còn lại, chỉ dùng sản phẩm được ghi rõ dành cho suede hoặc nubuck, theo đúng hướng dẫn trên bao bì. Sau khi vệ sinh, để giày khô tự nhiên rồi chải lại bề mặt. Với mốc sâu, đổi màu mạnh hoặc lan vào lớp lót, nên đưa đến cơ sở vệ sinh chuyên xử lý da lộn thay vì tiếp tục thử các hỗn hợp gia dụng.
Cách xử lý mốc trên giày vải, canvas và lưới
Giày canvas và một số loại giày vải có thể vệ sinh bằng bàn chải mềm, nước ấm và chất tẩy rửa dịu nhẹ nếu hướng dẫn sản phẩm cho phép. Chà nhẹ phần thân giày, tránh làm ướt quá lâu; sau đó lau sạch bọt bằng khăn ẩm. Dây giày và lót giày nên được làm sạch riêng.
Với giày lưới, thao tác nhẹ để không làm bai sợi hoặc rách mắt lưới. Không dùng thuốc tẩy cho giày màu nếu nhà sản xuất không cho phép. Sau khi làm sạch, nhét giấy trắng để giữ dáng và thay giấy khi bị ẩm. Để giày khô hoàn toàn ở nơi thông thoáng trước khi cất; tuyệt đối không cất giày khi phần lót hoặc mũi giày vẫn còn ẩm.
Chuẩn bị trước khi xử lý giày bị mốc
Đưa giày ra nơi thoáng khí, tránh làm sạch trong phòng kín hoặc gần khu vực sinh hoạt. Nếu giày mốc nhiều, nên đeo găng tay, khẩu trang và hạn chế chà khô mạnh vì bào tử nấm có thể phát tán vào không khí. Người bị hen suyễn, dị ứng, bệnh hô hấp hoặc suy giảm miễn dịch nên tránh trực tiếp xử lý giày mốc.
Tháo dây giày, lót giày và các phụ kiện có thể tháo rời. Dùng bàn chải mềm hoặc khăn khô phủi nhẹ lớp mốc trên bề mặt. Không dùng chung bàn chải cho nhiều đôi giày. Sau đó, kiểm tra nhãn hướng dẫn của nhà sản xuất vì mỗi chất liệu có độ chịu nước và độ bền màu khác nhau.
Cách xử lý giày bị mốc theo từng chất liệu
Giày vải hoặc canvas: Pha một ít xà phòng dịu nhẹ với nước ấm, dùng bàn chải mềm chà từng vùng nhỏ. Với vết mốc nhẹ, có thể lau lại bằng khăn ẩm sạch; không ngâm toàn bộ giày quá lâu vì lớp keo và đế có thể bị ảnh hưởng. Sau khi làm sạch, nhồi giấy trắng không có mực để giữ dáng rồi hong ở nơi có gió.
Giày da thật: Không dùng nhiều nước, cồn hoặc thuốc tẩy. Lau mốc bằng khăn mềm hơi ẩm, sau đó để giày khô tự nhiên. Khi bề mặt đã khô hoàn toàn, thoa một lượng nhỏ kem dưỡng hoặc xi chuyên dụng cho da, thử trước ở vùng khuất để kiểm tra đổi màu. Nếu da có mùi ẩm kéo dài, mốc ăn sâu vào các đường may hoặc lớp lót, nên mang đến cơ sở chăm sóc đồ da.
Giày da lộn hoặc nubuck: Chờ giày khô rồi dùng bàn chải chuyên dụng chải nhẹ theo một chiều. Tránh khăn ướt, dầu dưỡng da thông thường và chất tẩy mạnh vì chúng dễ làm bết lông, loang màu hoặc tạo vệt bóng. Với vết mốc sâu, nên dùng sản phẩm được ghi rõ dành cho da lộn/nubuck hoặc nhờ thợ chuyên nghiệp.
Giày cao su, nhựa hoặc chất liệu tổng hợp: Lau bằng dung dịch xà phòng loãng và khăn mềm, sau đó rửa lại bằng khăn ẩm. Không dùng nước quá nóng hay dung môi mạnh. Các chi tiết dán, in hoặc phủ bóng có thể bong, phai nếu bị chà quá mức.
Lỗi thường gặp khi làm sạch
Một lỗi phổ biến là phơi giày dưới nắng gắt hoặc sấy bằng máy nhiệt cao để “diệt mốc” nhanh. Cách này có thể làm da nứt, vải co, đế biến dạng và keo mất độ bám. Cũng không nên xịt nước hoa, chất khử mùi hoặc tinh dầu để che mùi ẩm; đây chỉ là biện pháp tạm thời và có thể gây kích ứng da.
Không trộn giấm, thuốc tẩy, amoniac hoặc các chất tẩy rửa khác. Việc trộn hóa chất có thể tạo hơi độc. Nếu mốc tái phát sau khi đã vệ sinh, nguyên nhân thường nằm ở môi trường bảo quản quá ẩm hoặc phần lót bên trong chưa được xử lý.
Bảo quản và giới hạn an toàn
Chỉ cất giày khi chúng đã khô hoàn toàn. Đặt giày ở nơi thông thoáng, tránh sát tường ẩm; có thể dùng túi hút ẩm nhưng không để hạt hút ẩm tiếp xúc trực tiếp với da hoặc trẻ nhỏ. Nếu mốc lan rộng, giày có mùi hôi dai dẳng, chất liệu mục, hoặc người tiếp xúc xuất hiện ho, khò khè, kích ứng mắt và da, nên ngừng sử dụng và hỏi ý kiến chuyên gia y tế. Hướng dẫn vệ sinh tại nhà không thay thế đánh giá y khoa hay xử lý chuyên môn.
