Trả lời nhanh: Chai chân do giày thường xuất hiện khi da bị cọ xát hoặc chịu áp lực lặp đi lặp lại, nhất là ở gót, ngón chân, đầu bàn chân và cạnh bàn chân. Để giảm chai, hãy đổi sang giày vừa chân, mang tất phù hợp, dùng miếng đệm giảm áp lực và giữ da mềm vừa phải. Không nên tự cắt, lột hoặc dùng dao cạo lên vùng chai. Người mắc tiểu đường, tuần hoàn kém hoặc mất cảm giác bàn chân nên hỏi nhân viên y tế trước khi tự xử lý.
Chai chân do giày là gì?
Chai chân là vùng da dày, cứng hơn bình thường do cơ thể tự bảo vệ trước ma sát và áp lực. Khi giày liên tục chà vào một vị trí, lớp da ngoài có thể trở nên khô, ráp, vàng hoặc sẫm màu. Vùng chai thường không nguy hiểm, nhưng có thể gây đau khi đi lại, nứt da hoặc che lấp một vết phồng rộp bên dưới.
Chai khác với mụn cóc lòng bàn chân, dù hai tình trạng này đôi khi dễ bị nhầm. Chai thường nằm đúng tại điểm chịu lực hoặc bị cọ xát, trong khi mụn cóc có thể làm gián đoạn các đường vân da và xuất hiện những chấm đen nhỏ. Nếu không chắc nguyên nhân, không nên tự dùng thuốc tẩy chai mạnh.
Vì sao giày gây chai chân?
Giày gây chai chủ yếu vì ma sát và áp lực lặp lại. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Giày chật khiến ngón chân bị ép vào nhau hoặc cọ vào mũi giày.
- Giày rộng làm bàn chân trượt tới lui, đặc biệt ở vùng gót.
- Mũi giày hẹp, đường may nổi hoặc vật liệu cứng tì vào da.
- Đế giày quá mỏng hoặc đã mòn, khiến áp lực dồn vào đầu bàn chân.
- Tất bị nhăn, quá rộng hoặc giữ ẩm làm da dễ bị cọ xát.
- Đi bộ, chạy hoặc đứng lâu khi chưa làm quen với đôi giày mới.
Bàn chân cũng có thể chịu áp lực không đều do ngón chân cong, vòm chân thấp hoặc cao, biến dạng khớp ngón cái hay thay đổi dáng đi. Vì vậy, chỉ bôi kem mà không điều chỉnh đôi giày thường không giải quyết được nguyên nhân.
Cách giảm ma sát và áp lực
Trước hết, hãy tạm ngừng hoặc giảm thời gian mang đôi giày gây đau. Chọn giày có mũi đủ rộng để các ngón duỗi tự nhiên, phần gót giữ chân ổn định và chất liệu mềm, không có đường may cứng tại điểm đang bị chai. Thử giày vào cuối ngày, khi bàn chân thường hơi nở, và đi cùng loại tất bạn sẽ sử dụng thường xuyên.
Tất nên vừa chân, phẳng, sạch và có khả năng hút ẩm. Với vùng dễ cọ xát, có thể dùng miếng đệm gót, miếng bảo vệ ngón hoặc lót giày phù hợp để phân tán áp lực. Không dán miếng đệm quá chặt và kiểm tra da mỗi ngày, nhất là khi cảm giác ở bàn chân giảm.
Có thể ngâm chân nước ấm trong thời gian ngắn rồi lau khô kỹ, sau đó thoa kem dưỡng ẩm để làm mềm da. Nếu vùng chai không đau và da còn nguyên vẹn, dùng giũa chân nhẹ nhàng sau khi da mềm; dừng lại nếu thấy đau, rớm máu hoặc đỏ nhiều. Không tự cắt chai bằng vật sắc nhọn.
Điều chỉnh giày và thói quen để giảm ma sát
Với chai chân do giày, bước đầu tiên là loại bỏ điểm cọ xát lặp đi lặp lại. Giày nên có phần mũi đủ rộng để các ngón không bị ép vào nhau; chiều dài cũng cần chừa khoảng 0,5–1 cm trước ngón dài nhất. Nên thử giày vào cuối ngày, khi bàn chân thường hơi nở, và đi cùng loại tất sẽ sử dụng hằng ngày.
Ưu tiên chất liệu mềm, thoáng, có khả năng giảm áp lực ở gót hoặc vùng đầu bàn chân. Nếu một đôi giày mới gây cọ xát, hãy mang trong thời gian ngắn rồi tăng dần, thay vì đi cả ngày ngay từ đầu. Tất vừa chân, không nhăn và không có đường may cứng cũng giúp hạn chế ma sát. Khi bàn chân ra mồ hôi nhiều, thay tất và giữ da khô; môi trường ẩm làm da dễ mềm, tổn thương và phồng rộp hơn.
Miếng đệm vòng hoặc lót giày có thể phân tán áp lực tại vùng chai. Tuy nhiên, miếng đệm phải đúng kích thước và không làm giày chật thêm. Nếu cảm giác tê, đau tăng hoặc vùng da đỏ hơn sau khi dùng, nên tháo ra và đánh giá lại.
Chăm sóc vùng da chai tại nhà
Sau khi giảm được nguyên nhân gây cọ xát, có thể ngâm chân trong nước ấm khoảng 5–10 phút rồi lau khô kỹ. Dùng đá bọt hoặc giũa chân chà rất nhẹ trên bề mặt chai, tối đa vài lần mỗi tuần. Không cố mài đến khi da đỏ, rát hoặc chảy máu. Sau đó, thoa kem dưỡng ẩm để làm mềm da; sản phẩm chứa urea có thể hữu ích với vùng da dày, khô nếu dùng theo hướng dẫn trên nhãn.
Không tự cắt chai bằng dao, kéo hoặc lưỡi lam. Cũng không nên bóc lớp da đang phồng rộp, vì việc này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Các sản phẩm chứa acid salicylic có thể làm mềm chai nhưng không phù hợp với mọi người, đặc biệt khi da có vết nứt, viêm, giảm cảm giác hoặc tuần hoàn kém.
Lỗi thường gặp khi xử lý chai chân do giày
Một lỗi phổ biến là chỉ chà chai mà vẫn tiếp tục đi đôi giày gây cọ xát. Khi áp lực không được giải quyết, lớp chai sẽ nhanh chóng dày trở lại. Việc chọn giày rộng hơn nhưng không cố định gót cũng có thể khiến bàn chân trượt nhiều hơn và ma sát tăng.
Một số người dùng miếng dán hoặc thuốc trị chai trên vùng da lành xung quanh, gây kích ứng hoặc bỏng da. Không nên dùng chung dụng cụ giũa chân với người khác; dụng cụ cá nhân cần được làm sạch và để khô sau khi sử dụng. Nếu chai xuất hiện kèm đau nhói, biến dạng ngón, vết loét hoặc tái phát liên tục, nguyên nhân có thể liên quan đến cấu trúc bàn chân hoặc cách phân bổ trọng lực, không chỉ do đôi giày.
Khi nào nên gặp chuyên gia?
Tự chăm sóc chỉ phù hợp với chai nhẹ, da còn nguyên vẹn và không có bệnh nền ảnh hưởng đến bàn chân. Người mắc đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên, suy giảm cảm giác, bệnh thần kinh hoặc suy giảm miễn dịch nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia bàn chân trước khi tự mài hay dùng thuốc trị chai.
Cần đi khám nếu vùng chai chảy máu, có mủ, nóng đỏ, sưng, đau tăng, xuất hiện vết loét, hoặc không cải thiện sau vài tuần đổi giày và giảm ma sát. Chuyên gia có thể xác định đó là chai da, mắt cá, mụn cóc hay tổn thương khác, đồng thời hướng dẫn xử lý an toàn hơn.
